وبلاگ
بازی گونه سازی یادگیری خرد و یادگیری مبتنی بر موبایل
در دنیای پرشتاب امروز که فرصتها برای یادگیری عمیق و ماندگار، روز به روز کوتاهتر و گذراتر میشوند، روشهای سنتی آموزش دیگر پاسخگوی نیازهای نسل دیجیتال نیستند. نسل امروز که با فناوریهای پیشرفته و بازیهای رایانهای بزرگ شده است، انتظار دارد فرآیند یادگیری نیز به همان اندازه جذاب، تعاملی و انعطافپذیر باشد. در این میان، کتابی ارزشمند با عنوان «بازیگونهسازی یادگیری خرد و یادگیری مبتنی بر موبایل» به قلم سه نویسنده متخصص و توانمند، الهام سرانجام، لادن زرشناس و مانوش مهرابی، از سوی انتشارات معتبر جامعه نگر منتشر شده است که به عنوان یک راهنمای جامع و کاربردی، دریچهای نو به سوی آینده آموزش میگشاید.
این کتاب با نگاهی تخصصی و در عین حال روان و قابل فهم، به دنبال پیوند زدن سه مفهوم کلیدی و تحولآفرین در عرصه یادگیری الکترونیکی است تا اثربخشی فرآیند آموزش را برای مدرسان، طراحان آموزشی، دانشجویان و حتی والدین آگاه به حداکثر برساند. آنچه این اثر را از سایر کتب مشابه متمایز میکند، نگاه ترکیبی و جامع به این مقولات است؛ به این معنا که چگونه میتوان با استفاده از عناصر جذاب و انگیزشی بازیها، محتوای آموزشی را در قالب قطعات کوچک، قابل مدیریت و هدفمند طراحی کرد و از طریق همراه همیشگی افراد، یعنی تلفن همراه، در هر زمان و مکان در دسترس آنها قرار داد.
کتاب پیش رو صرفاً به معرفی نظری این مفاهیم بسنده نکرده است، بلکه با ساختاری منسجم و گام به گام، خواننده را ابتدا با مقدمات و مبانی یادگیری الکترونیکی آشنا کرده و سپس به عمق سه روند تحولآفرین در آموزش مدرن میبرد. فصلهای ابتدایی کتاب، پایههای نظری لازم را برای درک بهتر مفاهیم اصلی فراهم میآورند و مخاطب را برای سفری پرمحتوا به دنیای روشهای نوین یادگیری آماده میسازند. این رویکرد آموزشی باعث میشود حتی افرادی که آشنایی چندانی با فناوریهای آموزشی ندارند، بتوانند به راحتی با محتوای کتاب ارتباط برقرار کرده و از آن بهرهمند شوند.
بخش قابل توجهی از کتاب به مفهوم بازیگونهسازی یا گیمیفیکیشن اختصاص یافته است؛ رویکردی که از عناصر موجود در بازیها مانند امتیاز، سطح، مدال، چالش و رقابت برای افزایش انگیزه و تعامل کاربران در محیطهای غیربازی استفاده میکند. نویسندگان با ارائه مثالهای عینی و ملموس، نشان میدهند که چگونه میتوان از این عناصر برای تبدیل فرآیندهای آموزشی کسلکننده به تجربهای هیجانانگیز و لذتبخش استفاده کرد. آنها تأکید میکنند که بازیگونهسازی صرفاً به معنای سرگرمسازی نیست، بلکه هدف اصلی آن تقویت رفتارهای مثبت یادگیری، افزایش مشارکت و deepening یادگیری از طریق ایجاد حس موفقیت و پیشرفت در زبانآموز است.
در ادامه، کتاب به سراغ مفهوم یادگیری خرد میرود که یکی از کارآمدترین روشها در عصر شلوغ و پرمشغله امروزی محسوب میشود. یادگیری خرد بر این اصل استوار است که محتوای آموزشی باید به قطعات کوچک، متمرکز و مستقل تقسیم شود تا زبانآموز بتواند در فرصتهای کوتاه روزانه مانند زمان انتظار، مسافرت با وسایل نقلیه عمومی یا استراحت بین کار، به راحتی از آن استفاده کند. نویسندگان به خوبی توضیح میدهند که چگونه این رویکرد با ساختار طبیعی حافظه انسان سازگار است و مانع از خستگی ذهنی و اطلاعاتی میشود که اغلب در دورههای آموزشی طولانی مدت رخ میدهد.
اما شاید بتوان گفت نقطه قوت اصلی کتاب، بخش مربوط به کتاب یادگیری مبتنی بر موبایل است. با توجه به نفوذ بیسابقه تلفنهای هوشمند در تمام جنبههای زندگی روزمره، استفاده از این ابزار قدرتمند برای اهداف آموزشی، یک فرصت استثنایی محسوب میشود. کتاب به تفصیل توضیح میدهد که چگونه میتوان از قابلیتهای منحصر به فرد موبایلها مانند دسترسی همیشگی، تعامل لمسی، دوربین، اینترنت و اپلیکیشنهای متنوع برای ایجاد تجربههای یادگیری شخصیسازی شده، تعاملی و همیشه در دسترس استفاده کرد.
نویسندگان این اثر ارزشمند، دکتر لادن زرشناس، الهام سرانجام و دکتر مانوش مهرابی، با تکیه بر دانش آکادمیک و تجربه عملی خود در حوزه فناوری آموزشی، تلاش کردهاند تا پاسخی علمی و در عین حال کاربردی به چالشهای پیش روی نظامهای آموزشی امروز بدهند. آنها در این کتاب، صرفاً به بیان مزایا و محاسن این رویکردهای نوین بسنده نکردهاند، بلکه با نگاهی موشکافانه و واقعبینانه، محدودیتها، موانع و چالشهای بکارگیری هر یک از این روشها را در فرآیند یاددهی-یادگیری نیز به طور شفاف مطرح میکنند. این ویژگی برجسته به مدرسان و طراحان آموزشی کمک میکند تا با دیدی باز و آگاهانه به سراغ پیادهسازی این متدها بروند و از پیش با مشکلات احتمالی آشنا شده و راهکارهای مقابله با آنها را پیشبینی کنند.
یکی دیگر از جنبههای قابل تحسین این کتاب، توجه ویژه آن به چگونگی تلفیق این سه رویکرد در یک چارچوب واحد و منسجم است. نویسندگان نشان میدهند که بازیگونهسازی، یادگیری خرد و یادگیری مبتنی بر موبایل نه تنها در تضاد با یکدیگر نیستند، بلکه میتوانند به صورت هم افزا در کنار هم قرار گیرند و اثری ترکیبی خلق کنند که بسیار فراتر از جمع ساده هر یک از آنهاست. آنها با ارائه مدلها و سناریوهای عملی، تصویر روشنی از کلاس درس و محیط یادگیری آینده ترسیم میکنند؛ جایی که زبانآموزان با اشتیاق و انگیزه بالا، در قطعات زمانی کوتاه و از طریق دستگاه همراه خود، به یادگیری میپردازند و مدام از طریق عناصر بازیگون، بازخورد گرفته و به چالش کشیده میشوند.
این کتاب با قطع رقعی و ۴۹ صفحه، در سال ۱۴۰۰ برای اولین بار به چاپ رسیده و با استقبال قابل توجهی از سوی جامعه علمی و آموزشی کشور مواجه شده است. محتوای غنی، ساختار منظم و زبان روان کتاب، مطالعه آن را به تمامی دستاندرکاران حوزه تعلیم و تربیت، از معلمان و اساتید دانشگاه گرفته تا دانشجویان رشتههای علوم تربیتی و فناوری اطلاعات، طراحان دورههای آموزشی در سازمانها و شرکتها و حتی والدینی که به دنبال روشهای نوین و جذاب آموزش برای فرزندان خود هستند، به شدت توصیه میکند.
در دنیایی که مرزهای یادگیری و آموزش با سرعت سرسامآوری در حال تغییر و تحول است، این کتاب میتواند چراغ راهی باشد برای طراحی و خلق تجربههای یادگیری لذتبخش، ماندگار و همیشه در دسترس. مطالعه این اثر نه تنها دانش و آگاهی مخاطبان را در زمینه آخرین دستاوردهای فناوری آموزشی افزایش میدهد، بلکه الهامبخش آنها برای ایجاد تحول در روشهای تدریس و یادگیری خود خواهد بود. در عصری که توجه و تمرکز به ارزشمندترین سرمایههای انسانی تبدیل شدهاند، استفاده از رویکردهایی که بتوانند این سرمایهها را به بهترین شکل ممکن حفظ و هدایت کنند، یک ضرورت انکارناپذیر است.
در پایان، میتوان گفت که «بازیگونهسازی یادگیری خرد و یادگیری مبتنی بر موبایل» یک منبع ضروری و بیبدیل برای همه کسانی است که به دنبال بهروزرسانی دانش خود در زمینه علوم تربیتی و فناوریهای آموزشی و بهرهگیری از پتانسیلهای بینظیر عصر دیجیتال برای ارتقای کیفیت یادگیری هستند. این کتاب با گردآوری، تحلیل و تلفیق هوشمندانه مفاهیم کلیدی و روز دنیا، نقشه راهی عملی و قابل اجرا برای ورود به عصر جدید آموزش ترسیم کرده است و میتواند تأثیر عمیقی بر نحوه نگرش ما به فرآیند یاددهی-یادگیری بگذارد. انتشار این اثر ارزشمند توسط انتشارات جامعه نگر که سابقه درخشانی در نشر کتب علمی و آموزشی دارد، بر اعتبار و ارزش آن افزوده است.